

{"id":31747,"date":"2025-06-19T04:11:00","date_gmt":"2025-06-19T03:11:00","guid":{"rendered":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/?p=31747"},"modified":"2025-06-01T16:37:11","modified_gmt":"2025-06-01T15:37:11","slug":"carti-the-high-frontier","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/?p=31747","title":{"rendered":"C\u0103r\u021bi: The High Frontier"},"content":{"rendered":"<div id=\"fb-root\"><\/div>\n\n<p>Cea mai mi\u0219to carte SF pe care am citit-o p\u00e2n\u0103\u00a0 acum e scris\u0103 prin 1975 \u0219i nu \u0219tiam de ea. <\/p>\n\n\n\n<p>Cartea zici c\u0103 e un manual de inginerie \u00een spa\u021biu\u00a0 scris\u0103 de un fizician Gerard K. O&#8217;Neill. <\/p>\n\n\n\n<p>Partea mi\u0219to e c\u0103 propune un concept la care nu \u0219tiu dac\u0103 m-am g\u00e2ndit serios p\u00e2n\u0103 acuma. <\/p>\n\n\n\n<p>Nu e vorba de a locui pe Lun\u0103, pe Marte, pe vreo planet\u0103 sau \u00een spa\u021biu \u00een general. <\/p>\n\n\n\n<p>Ci c\u0103, \u00een condi\u021biile complexit\u0103\u021bii \u0219i cuno\u0219tin\u021belor la care am ajuns ca civiliza\u021bie am putea g\u0103si c\u0103 este mai ieftin \u0219i mai prosper s\u0103 tr\u0103im \u00een spa\u021biu. <\/p>\n\n\n\n<p>Consecin\u021bele gravita\u021biei terestre, pe care altfel le vedem pozitive \u0219i protectoare sunt, altfel, destul de limitative \u0219i costisitoare. <\/p>\n\n\n\n<p>M-a cucerit de la perspectiva de abordare a agriculturii, dar paradigma c\u0103l\u0103toriei \u00eentre dou\u0103 biomuri artificiale, cu aproximativ zero cost energetic ( comparativ cu costurile terestre ) este at\u00e2t de explicit\u0103 c\u0103 acum pierd nop\u021bi g\u00e2ndidu-m\u0101 la &#8220;ce mai c\u0103ut\u0103m pe P\u0103m\u00e1nt&#8221;. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Am \u00eendoieli c\u0103 vom ajunge prea cur\u00e2nd s\u0103 locuim \u00een mod fezabil pe Marte ( gen de ce ?! ) , dar din momentul c\u00e2nd prima colonie comercial\u0103 se va fi \u00eenfiin\u021bat \u00een spa\u021biu\u00a0 cred c\u0103 treaba asta va exploda. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1440\" height=\"1920\" data-attachment-id=\"31748\" data-permalink=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/?attachment_id=31748#main\" data-orig-file=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_152505229748796873178170-scaled.jpg\" data-orig-size=\"1920,2560\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"p_20250601_152505229748796873178170\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_152505229748796873178170-1440x1920.jpg\" src=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_152505229748796873178170-1440x1920.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31748\" srcset=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_152505229748796873178170-1440x1920.jpg 1440w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_152505229748796873178170-360x480.jpg 360w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_152505229748796873178170-150x200.jpg 150w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_152505229748796873178170-768x1024.jpg 768w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_152505229748796873178170-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_152505229748796873178170-1536x2048.jpg 1536w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_152505229748796873178170-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1440px) 100vw, 1440px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ideea c\u0103 \u00eentr-un biom \u00een spa\u021biu ai putea c\u0103l\u0103tori cu un avion f\u0103r\u0103 motor, un glider ajutat de ceva pedale e at\u00e2t de mi\u0219to, c\u0103 n-am cuvinte. La fel ca ideea c\u0103 ai putea c\u0103dea, sau s\u0103ri de la 1 kilometru \u00een\u0103l\u021bime, f\u0103r\u0103 mari implica\u021bii de ortopedie e la fel de atr\u0103g\u0103toare. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1440\" height=\"1920\" data-attachment-id=\"31749\" data-permalink=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/?attachment_id=31749#main\" data-orig-file=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_1600181306247075045111814-scaled.jpg\" data-orig-size=\"1920,2560\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"p_20250601_1600181306247075045111814\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_1600181306247075045111814-1440x1920.jpg\" src=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_1600181306247075045111814-1440x1920.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31749\" srcset=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_1600181306247075045111814-1440x1920.jpg 1440w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_1600181306247075045111814-360x480.jpg 360w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_1600181306247075045111814-150x200.jpg 150w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_1600181306247075045111814-768x1024.jpg 768w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_1600181306247075045111814-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_1600181306247075045111814-1536x2048.jpg 1536w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/p_20250601_1600181306247075045111814-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1440px) 100vw, 1440px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dincolo de riscuri \u0219i de provoc\u0103rile tehnologice, care, \u00een tehnologia de azi sunt rezolvate, sau rezolvabile, bariera tehnologic\u0103 a vremii era dat\u0103 tot de gravita\u021bie. Este ceea ce ne \u021bine \u00een pu\u021bul \u0103sta &#8211; anume costul de a ridica material de pe P\u0103m\u00e2nt. <\/p>\n\n\n\n<p>Ceea ce O&#8217;Neill si NASA pl\u0103nuiau in anii 70 s\u0103 reu\u0219easc\u0103 cu programul Space Shuttle, de abia se \u00eent\u00e2mpl\u0103 acum cu Space X. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"823\" height=\"1366\" data-attachment-id=\"31746\" data-permalink=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/?attachment_id=31746#main\" data-orig-file=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/high-frontier-cost-of-lift-off.jpg\" data-orig-size=\"823,1366\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;1.8&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;ASUS_I002D&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1748798238&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;5.58&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;127&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.02&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"high-frontier-cost-of-lift-off\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/high-frontier-cost-of-lift-off.jpg\" src=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/high-frontier-cost-of-lift-off.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31746\" srcset=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/high-frontier-cost-of-lift-off.jpg 823w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/high-frontier-cost-of-lift-off-289x480.jpg 289w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/high-frontier-cost-of-lift-off-120x200.jpg 120w, https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/high-frontier-cost-of-lift-off-768x1275.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 823px) 100vw, 823px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" data-attachment-id=\"5953\" data-permalink=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/?attachment_id=5953#main\" data-orig-file=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/DSC_1366.jpg\" data-orig-size=\"1920,1080\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1467142768&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"DSC_1366\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/DSC_1366-1024x576.jpg\" src=\"file:\/\/\/storage\/6462-3433\/DCIM\/high-frontier-dupa-45-de-ani.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5953\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>C\u00e2t de \u00een urm\u0103 suntem? Cam cu 40-50 de ani fa\u021b\u0103 de estim\u0103rile relaxate. Am fi putut ajuns acolo, \u00een teorie undeva \u00een anii 90-2010. \u00cen practic\u0103, de\u0219i avem tehnologie mai bun\u0103, inteligen\u021b\u0103 artificial\u0103 ei robo\u021bi, suntem departe. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cea mai mi\u0219to carte SF pe care am citit-o p\u00e2n\u0103\u00a0 acum e scris\u0103 prin 1975 \u0219i nu \u0219tiam de ea. Cartea zici c\u0103 e un&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":31750,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-31747","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"views":514,"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/P_20250601_152233-scaled.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4Eq23-8g3","jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31747","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31747"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31885,"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31747\/revisions\/31885"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalinx.ro\/wordpress\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}